SOEKERS NA EIETYDSE SIN
Hierdie bespreking het gegaan oor hoe waardes in ’n samelewing ontwikkel. Beide sprekers, drs Rina Venter en Chrizanne van Eeden, het besondere klem daarop gelê dat eietydse sin (waardes) deur interaksie met die mens se omgewing ontwikkel.

Die post-moderne mens is hom bewus daarvan die dat waardes en houdings deur die loop van eeue (en selfs binne ’n leeftyd) verander en sien ook waardes in ander kulture wat ewe veel bestaansreg sou kon hê. Daar is tans ’n wegbewegeing van lewenshoudings en lewenswaardes wat gedryf word deur die “Woord van God/Allah/Buddha” wat op ’n spesifieke tyd onder spesifieke omstandighede op ’n spesifieke kultuur afgedwing word. Tiperend hievan in die christelike tradisie is byvoorbeeld die veranderde houding teenoor kerk/staat, die kerk se respons op wetenskaplike insigte, slawerny, rassisme, vroueregte, ens.

Rina Venter het daarop gefokus dat elke individu sy eie waardes ontwikkel deur interaksie binne die verhoudings waaraan hy/sy deelneem. Die omgewing en interaksie met ander mense is dus die bepalende faktore. Hieruit volg mettertyd spesifieke lewenshoudings en -beskouings oor die aspekte wat die individu as belangrik beskou en wat dan as waardes en norme aangeneem word. Die aanvaarding van hierdie spesifieke waardes skep ’n geborgenheid by die individu waarmee hy/sy sy lewe kan aanpak.

Inleiding is twee aspekte aangespreek, naamlik Wat is eietydse sin – wat verwys na die lewenswerklikheid wat ons ken en die moontlikhede opgesluit daarin – en tweedens die Behoefte wat die mens het om sy lewenswerklikheid te ken, te verklaar, begrip daarvoor te ontwikkel, as realiteite te aanvaar en uiteindelik ‘n waarde daaraan toe te ken waaruit geborgenheid en sekuriteit dan ontwikkel.

Sin-gewing is ‘n proses wat die volgende behels: ons gee ‘n waarde aan dit wat ons ken en ons soek na wat geldig is op hierdie oomblik of tydstip. Dit is ‘n voortdurende veranderende proses wat fragmente van kennis integreer tot ‘n nuwe geheel en dan waarde daaraan toeken. Hieruit ontwikkel ‘n eie standpunt (stellingname), ‘n nuwe fokus met nuwe oogmerke, aanvaarding, geborgenheid, sekuriteit en betekenis, (waardering).

Eietydse sin-gewing d.m.v. verhoudings is ‘n kenproses teen die agtergrond van ‘n stel waardes waaraan moontlikhede in die verhouding ontdek word. Dit vereis selfkennis – dus kennis van eie lewenshouding, (houding teenoor self), teenoor ander, teenoor materiële dinge en teenoor God. Dit vereis nie alleen dat ek moet weet nie waaraan heg ek waarde, maar ook vaardighede, ‘n duidelike selfbeeld asook kennis van my lewensbehoeftes. So wor werklikhede en moontlikhede van die eie verhoudings geïdentifiseer en ‘n waarde toegeken aan alles wat dit behels.

Samevattend: kenmerke van geslaagde verhoudings is dus konsensus oor gesags-waardes wat ontstaan, selfrespek, respek vir ander, vertroue, verwagtinge, geborgenheid en sekuriteit.

Soeke na eietydse sin d.m.v. verhouding sou dus kon beteken dat ek ruimte skep vir myself maar ook vir vir ander om geborgenheid en ‘n gemeenskaplike ruimte te ontwikkel.

Chrizanne van Eeden se bydrae het meer spesifiek die ontwikkeling van die mens se sin deur die interaksie met ander mense ge-illustreer. Die eerste ‘imprinting’ is die van Ma-Kind, wat later uitgebrei word tot die van die gesin, die uitgebreide familie, skool en die groter gemeenskap. “Die mens is volledig mens deur ander mense”.

Singewing behels altyd die volgende aspekte:
– Dis ‘n proses -daar is nooit ‘n eindpunt nie.
– Dit is altyd insluitend – dit behels dus verhoudings met die self, ander, wêreld, kosmos en god. (Sien die aanhaling van Victor Frankl.) Elke aspek van menslike gedrag is verweef in relasie tot ander mense, trouens ons is neurologies geprogrammeer om op ander gerig te wees. Daarby dien die ouer-kind gehegdheidsverhouding as prototipe van alle verhoudinge
– Dis altyd nuut – ‘n voortdurende her-interpretasie, vorming van nuwe begrip en doel.
– In interpersoonlike verhoudings is singewing altyd wederkerig: na die mate wat ek gee, sal ek ontvang. Die Ubunthu-uitdrukking lui dan ook: “Die mens is volledig mens deur ander mense”.

1.

SOEKERS NA EIETYDSE SIN IN EN DEUR VERHOUDINGE

SIN = S: SOEKE – ALTYD ‘N PROSES, NOOIT ‘N EINDPUNT
I : INSLUITEND – VERHOUDINGS MET SELF, ANDER,
WêRELD, KOSMOS EN GOD
N: NUUT – DIT IS BETEKENING VAN, BEGRIP VAN, DOEL
VAN.

THE ESSENCE OF MEANING IS CONNECTEDNESS
FRANKL – WE ARE NEVER ALONE
“He who has a why to live for can deal with almost any how” (Frankl, 1964).

ONS BASIESE VERBONDENHEID AAN ANDER – – – – –

ELKE ASPEK VAN MENSLIKE GEDRAG IS VERWEEF IN RELASIE TOT ANDER MENSE

ONS IS NEUROLOGIES GEPROGRAMMEER OM OP ANDER GERIG TE WEES

OUER-KIND GEHEGDHEIDSVERHOUDING AS PROTOTIPE VAN ALLE VERHOUDINGE

ONS HET INHERENTE BEHOEFTE OM TE BEHOORT AAN (BELONGINGNESS)

OPTIMALE MENSWEES EN FUNKSIO-NERING EWENEENS GEKOPPEL AAN INTERPERSOONLIKE VERBONDENHEID EN WELSTAND

SINGEWING IN VERHOUDINGS IS ALTYD WEDERKERIG: NA DIE MATE WAT EK GEE SAL EK ONTVANG

DIE MENS IS VOLLEDIG MENS DEUR ANDER MENSE

WE ARE ALL CONNECTED. WE ARE ENTANGLED; IF YOU WANT TO CALL IT QUANTUM-ENTANGLEMENT, FINE. BUT WE ARE ENTANGLED. AND THERE IS NO REAL SEPARATION BETWEEN US, SO THAT WHAT WE DO TO ANOTHER, WE DO TO AN ASPECT OF OURSELF.

AND WE HAVE TO DO THE RIGHT THINGS TO TRY TO GET THE FUTURE THAT IS BEST FOR ALL OF US. THAT’S OUR RESPONSIBILITY AS CO-CREATORS OF PURPOSE AND MEANING (TILLER, 2005).